تشریح جزییات برگزاری کنفرانس استانداردسازی دریا؛ فرصتی برای فرهنگ‌سازی و توسعه استانداردهای دریایی

 | آخرین بروزرسانی: 1404/7/14 | 

 

رئیس دانشکده مهندسی دریا دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دبیر کنفرانس، نحوه برگزاری اولین کنفرانس استاندارد و استانداردسازی صنعت دریایی را تشریح کرد و گفت: این جلسه در حقیقت نشست هیئت‌رئیسه کنفرانس است. هدف از برگزاری جلسه هیات رئیسه آن است که بتوانیم نقطه‌نظرات مقامات ارشد فرهنگی، دریایی و استاندارد را دریافت کنیم و مسیر آغازشده را به درستی تنظیم نماییم.
وی افزود: شعارهای فرهنگی نهایتاً منجر به تمدن‌سازی می‌شوند و ما در این مسیر با تکیه بر فرهنگ تلاش کرده‌ایم. تاکنون در زمینه استاندارد دریایی حمایت‌های متنوعی از پایان‌نامه‌ها و پروژه‌ها صورت گرفته، کارگاه‌های آموزشی برگزار شده و همکاری‌های گسترده‌ای با صنایع در زمینه استاندارد دریایی شکل گرفته است.
دبیر کنفرانس تصریح کرد: تعدادی از استانداردهای دریایی بین‌المللی دریافت شده و در تلاش هستیم آنها را با شرایط کشور تطبیق دهیم. در واقع، در حال آماده‌سازی نسخه‌ای ایرانی از استانداردها هستیم. تاکنون چهار تا پنج پروژه در این زمینه آغاز شده و امید زیادی به موفقیت آنها داریم.
وی اهداف کنفرانس را شامل موارد زیر برشمرد: فرهنگ‌سازی، ترویج و توسعه استاندارد، ایجاد فرصت برای اشتراک‌گذاری پیشرفت‌ها توسط متخصصان، بررسی اصول و فلسفه استانداردسازی، استانداردهای تخصصی دریایی، استاندارد در چرخه عمر محصول، استاندارد و توسعه دریا‌محور، استانداردسازی داده‌ها و تبادل اطلاعات دریایی، استاندارد فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی، فرآیند تدوین و توسعه استاندارد، استاندارد و محیط زیست دریایی، کیفیت محصولات دریایی و استاندارد و نهادها و سازمان‌های دریایی.

 

 

وی افزود: برای شکل‌دهی کنفرانس چهار کمیته تعریف شده است شامل کمیته هیئت‌رئیسه، کمیته علمی، کمیته اجرایی و همچنین کمیته روابط بین‌الملل که در این مسیر فعالیت می‌کنند.
دبیر کنفرانس گفت: تلاش داریم کارگاه‌های آموزشی هدفمند با رویکرد رفع نیازهای صنعت برگزار کنیم. از دوستان حاضر در صنایع مختلف دعوت می‌کنم اگر کارگاهی مد نظر دارند که نیازمند حضور استادان/متخصصان خارجی است، پیشنهاد دهند. ما آمادگی کامل برای فراهم کردن این بستر را داریم.
وی ادامه داد: پوستر فراخوان کنفرانس منتشر شده است، هرچند به دلیل شرایط خاص، از جمله جنگ ۱۲ روزه اخیر، کمی با تأخیر مواجه شدیم. سامانه دریافت مقالات فعال شده و داوری در زمان مقرر انجام خواهد شد. تاریخ برگزاری کنفرانس چهارشنبه ۱۲ آذر تعیین شده است. کنفرانس یک‌روزه خواهد بود، اما فعالیت‌های جانبی در روز دوم ادامه خواهد داشت.

رئیس دانشکده مهندسی دریا گفت: مکان برگزاری دانشگاه صنعتی امیرکبیر است و مخاطبان شامل دانشگاهیان، صنعتگران و بخش حکمرانی خواهند بود. برنامه روز اول شامل سخنرانی‌های موازی است و روز دوم و سوم به کارگاه‌ها و نشست‌های تخصصی اختصاص خواهد یافت.
وی افزود: کارگاه‌های آموزشی با هدف حل مشکلات صنعتی برگزار می‌شوند و از صنایع خواسته‌ایم نیازهای خود را اعلام کنند تا کارگاه‌ها هدفمند باشند. همچنین نمایشگاه جانبی فرصتی برای ارائه محصولات و دستاوردهای سازمان‌ها، شرکت‌ها و دانشگاه‌ها در زمینه استاندارد و دریا فراهم می‌کند. این نمایشگاه جنبه کسب درآمد ندارد و مکمل مباحث علمی کنفرانس است.
دبیر کنفرانس گفت: خوشبختانه فراخوان کنفرانس به زبان فارسی و انگلیسی منتشر شده و شرایط برای برگزاری مناسب فراهم شده است. فراخوان و محتوای کنفرانس بازنگری و تمدید شده و در تمام بسترهای مجازی و فیزیکی منتشر گردیده است. هفته آینده پوستر نهایی کنفرانس منتشر می‌شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تا کنون دو جلسه کمیته علمی برای سیاست‌گذاری علمی کنفرانس و دو جلسه کمیته بین‌الملل برگزار شده است. جلسات کمیته بین‌الملل در دفتر همکاریهای پیشرفت و تحول ریاست جمهوری برگزار شد.

 

 
ضرورت تبیین قلمرو و چالش‌های استانداردسازی صنایع دریایی

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در نشست هماهنگی مسئولان برگزاری
اولین کنفرانس بین المللی استاندارد و استانداردسازی صنعت دریایی با تأکید بر اهمیت تعیین قلمرو موضوعی و نقش دستگاه‌های مختلف در حوزه صنایع دریایی گفت: برای ارتقای جایگاه ایران در این صنعت، باید پرسش‌های اساسی در زمینه استانداردسازی، سهم دستگاه‌ها و مبانی نظری به‌طور جدی پاسخ داده شود.
وی چهار پرسش کلیدی را مطرح کرد:
پرسش اول: تعیین قلمرو کنفرانس
  وی تصریح کرد: آیا این کنفرانس تکلیف قلمرو خود را مشخص کرده است؟ منظور از قلمرو، تمامی ابعاد دریایی شامل کشتی‌سازی، شناورهای نظامی، نحوه ساخت بنادر، فرماندهی کشتی و حتی برخی علوم انسانی مرتبط با دریا است. اگر قلمرو مشخص شود، می‌توان انتظار داشت اهداف روشن‌تری دنبال شود.
  وی ادامه داد: پرسش این است که آیا قلمرو محدود به کشتی‌سازی است یا شامل ابعاد گسترده‌تر حوزه دریایی نیز می‌شود؟
پرسش دوم: تعیین سهم دستگاه‌ها
  وی اظهار داشت: یکی از موضوعات همیشگی در کنفرانس‌ها استفاده از لوگوی دستگاه‌هاست، اما مهمتر از آن، تعیین سهم واقعی دستگاه‌هاست. بر اساس قلمرو مشخص‌شده، هر دستگاه باید تکالیف خود را به‌روشنی بداند. برای نمونه، سازمان صنایع دریایی که زیر نظر وزارت علوم فعالیت می‌کند، دانشگاه‌ها و دانشگاههای نیروهای دریایی، هر کدام باید نقش و سهم خود را دقیقاً مشخص نمایند.
پرسش سوم: چالش‌ها و مسائل زمانه
  وی گفت: بحث استانداردسازی در صنایع دریایی موضوع تازه‌ای نیست و در اروپا، آمریکا و حتی روسیه مطالعات گسترده‌ای در این زمینه انجام شده است. در ایران نیز اقدامات متعددی صورت گرفته، اما اکنون با چه چالش‌هایی مواجهیم؟ پاسخ به این پرسش باید از منظر حکمرانی باشد؛ حکمرانی در استانداردسازی صنایع دریایی به این معناست که دولت تنها مخاطب نباشد، بلکه نقش حاکمیتی فعال ایفا کند. امروز دستکم ده چالش جدی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.
پرسش چهارم: مبانی استانداردسازی
وی افزود: اگر استاندارد را به معنای قوانین و مقررات شاخص‌محور برای تعیین کیفیت محصول، مدیریت، مسئولیت اجتماعی و ارزیابی بدانیم، باید پرسید این شاخص‌ها بر چه مبانی استوار هستند؟ حداقل باید مبانی انسان‌شناختی در استانداردها لحاظ شود، چرا که استانداردها ناگزیر با ارزش‌ها، مدل‌های انسان‌شناسی و حتی مبانی معرفتی پیوند دارند. بنابراین توجه به مبانی نظری در کنار جنبه‌های فنی، ضرورتی اساسی است.


مهندس راثی معاون توسعه دریا محور در این نشست گفت: توسعه دریامحور، اساس توسعه اقتصادی و سرزمینی کشور به شمار می‌آید. در واقع، دریا پیشران اصلی اقتصاد است؛ چراکه بیش از ۹۰ درصد صادرات و واردات کشور از طریق دریا انجام می‌شود. از این منظر، اهمیت استاندارد و استانداردسازی بیش از پیش روشن می‌گردد.
وی بیان داشت: استاندارد در حقیقت زبان مشترک توسعه پایدار است. سازمان توسعه دریامحور تمایل دارد در تمامی بخش‌ها و صنایع مرتبط با حوزه دریایی مشارکت و همکاری داشته باشد. همچنین از دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مدیریت آن—که در این حوزه پیشتاز هستند—تشکر و قدردانی می‌کنیم و آمادگی خود را برای هرگونه همکاری مشترک در این زمینه اعلام می‌نماییم.

مهندس اعتصام رئیس هیات مدیره ایزوایکونیز نیز در این نشست گفت:  در صنعت کشتی‌سازی، به‌عنوان یک مجموعه اجرایی، نیازمند بهره‌گیری از استانداردها هستیم و تمایل جدی به همکاری در این زمینه داریم. در پاسخ به پرسش آقای دکتر خسروپناه درباره سهم هر مجموعه، باید گفت ما به‌عنوان یک بخش اجرایی تمام توان خود را به کار خواهیم گرفت تا سهمی شایسته و قابل‌توجه در این رویداد ایفا کنیم.
 وی تاکید کرد: همچنین، خلأ وجودی «انجمن دریایی» به‌طور جدی احساس می‌شود و شایسته است این انجمن دوباره تشکیل و فعال شود.

دکتر تمتاجی استاد دانشگاه مالک اشتر هم در این نشست گفت: علم استاندارد که یک دانش میان‌رشته‌ای است، در کشور ما بیشتر به‌عنوان یک موضوع فنی در نظر گرفته می‌شود؛ در حالی‌که در ادبیات علمی، استاندارد ماهیتی اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی دارد. در کتابی که دانشگاه MIT در سال ۲۰۲۵ منتشر کرده است، به بعد سیاسی استاندارد اشاره شده و توضیح داده می‌شود که چگونه می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری برای سلطه‌گری استفاده کرد.
دکتر تمتاجی خاطر نشان کرد:  در ادبیات کلاسیک، علم استاندارد حاصل تلفیق علم، تجربه و فناوری است. اگر صنعت، فناوری را نمایندگی کند و مصرف‌کننده تجربه را، آنگاه جای یک نهاد علمی و آکادمیک خالی خواهد بود. امید است این کنفرانس بتواند بخشی از خلأ حکمرانی در حوزه استاندارد را جبران کند؛ چرا که مباحث حکمرانی در استاندارد، بسیار مهم‌اند اما نه در قانون‌گذاری و نه در قوانین موجود، توجه کافی به آنها نشده است.
استاد دانشگاه مالک اشتر ادامه داد: یکی از مشکلات فعلی، واگرایی تصمیمات در سازمان‌هاست. استاندارد می‌تواند بستری برای همگرایی این تصمیمات فراهم کند. مهم‌ترین دستاورد مورد انتظار ما از این کنفرانس، ایجاد جریان‌سازی و فرهنگ‌سازی پیرامون موضوع استاندارد است.
  وی بیان داشت: در حال حاضر، تنها یک لایه اجرایی و فنی از استاندارد در کشور در حال اجراست که آن هم در نازل‌ترین سطح قرار دارد. هدف ما اما فراتر از این است: ما به دنبال جریان‌سازی در سطح دانشگاهی، علمی و پژوهشی هستیم تا پژوهشگران مولد استاندارد بتوانند شبکه‌سازی کنند و ظرفیت‌ها شناسایی شود. خبر خوش آن است که حدود ۳۰۰ نفر از متخصصان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در خارج از کشور مشغول به فعالیت در زمینه رده‌بندی هستند؛ اگر بتوانیم تنها ۱۰ درصد از این ظرفیت را به همکاری دعوت کنیم، دستاورد بسیار ارزشمندی خواهد بود.
  وی یادآورشد: همچنین پیشنهاد می‌شود نمایشگاه جانبی در کنار کنفرانس به‌صورت پررنگ برگزار شود تا علاوه بر ایجاد جذابیت، زمینه حضور گسترده‌تر صنایع مختلف فراهم گردد. به‌ویژه در نخستین دوره برگزاری کنفرانس چنین نمایشگاهی می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.


دکتر علیپور مدیرعامل صدرا با اشاره به اینکه  دانشگاه صنعتی امیرکبیر همواره پیشرو بوده و با مدیریت دکتر زراعت‌گر این پیشتازی پررنگ‌تر شده است گفت : در سال‌های اخیر، همکاری این دانشگاه با صنایع افزایش یافته و پس از سه سال، دستاوردهای ارزشمندی حاصل شده است. امروز نیز خبر خوش برگزاری کنفرانس را داریم. دانشکده دریا نیز به‌ویژه در این مسیر پیشتاز بوده و در میان سایر دانشکده‌ها با اختلاف قابل‌توجهی جلوتر حرکت کرده است.
مدیر عامل شرکت صدرا گفت:  بر اساس سند منتشرشده توسط معاونت ریاست جمهوری، فعالیت‌های دریایی در ۱۳ شاخه تعریف شده است که صنعت کشتی‌سازی و تعمیرات تنها یکی از این شاخه‌هاست. این گستره نشان می‌دهد که حوزه دریایی بسیار وسیع‌تر و متنوع‌تر از تصور رایج است.
  وی افزود: یکی از چالش‌های کشور، ضعف در کار تیمی است. اگر بتوانیم سه مؤلفه‌ی تجمیع نیاز، تجمیع فناوری و تجمیع منابع را چون اضلاع یک مثلث در کنار هم قرار دهیم، بسیاری از نیازمندی‌های کشور، به‌ویژه در صنعت دریا، قابل حل خواهد بود.
علیپور تاکید کرد: با این حال، یکی از نکات قابل تأمل درباره جلسه امروز، نبود نمایندگان بخش حاکمیتی است. حاکمیت، صنعت و دانشگاه سه ضلع اصلی هستند که اگر در کنار هم نباشند، یا به اهداف نمی‌رسیم یا با هزینه بسیار بالا به نتیجه می‌رسیم.
وی خاطر نشان کرد: در همین راستا، اهمیت آموزش استانداردسازی در دانشکده دریا بسیار بالاست. از دکتر خسروپناه درخواست می‌شود فرهنگ دریایی نیز در محتوای درسی دانش‌آموزان گنجانده شود.
  وی یادآور شد: از سوی دیگر، لازم است در حوزه تبلیغات تلاش بیشتری شود. استفاده از ظرفیت صدا و سیما در این مسیر ضروری است، چراکه صنعت دریایی در کشور صنعتی مظلوم به شمار می‌آید. این در حالی است که بسیاری از شهرهای بزرگ و توسعه‌یافته دنیا، شهرهای بندری هستند.
  علیپور در پایان گفت: همچنین، نمایشگاه جانبی کنفرانس باید جدی گرفته شود. ما نیز آمادگی خود را برای حضور و مشارکت فعال در آن اعلام می‌کنیم.
 
مدیر عامل صندوق توسعه صنایع دریایی در این نشست گفت: دانشکده مهندسی دریا و پردیس دریا ساحلی بندرعباس همچون نگینی ارزشمند هستند که مردم منطقه نیز نسبت به آن احساس مثبت و اعتماد دارند. قراردادهای متعددی میان این دانشکده و صندوق توسعه صنایع دریایی منعقد شده است که بخش عمده آنها به موضوع استاندارد مربوط می‌شود. به عنوان نمونه، مشکلات ماهی‌گیران در جزیره خارک با کمک آموزش‌های این دانشکده برطرف شد و نشان داد که دانشکده دریا و پردیس می‌توانند منشأ خیر و تحول باشند.

مهندس  مقیسه در ارتباط با کنفرانس و اهمیت استاندارد بیان داشت: لازم است تجربه‌ای عملی بیان کنم. ما به‌عنوان بازوی صنایع دریایی در تأمین منابع مالی برای ساخت شناورها فعالیت داریم. در ابتدا، بر اساس درخواست متقاضیان و سازندگان اقدام به تأمین مالی می‌کردیم، اما در برخی موارد، نتیجه مطلوبی حاصل نشد؛ به‌گونه‌ای که شناورها ساخته شدند ولی عملاً بلااستفاده ماندند. دلیل اصلی این مشکل، نبود تطابق با استانداردهای مورد نیاز بنادر بود.
  وی خاطر نشان کرد: به این نتیجه رسیدیم که خلأ استاندارد در کشور جدی است و تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است. برای گروه‌هایی که فعالیت‌های خرد دارند و به ساخت قایق مشغول‌اند، حتی به این فکر افتادیم که خودمان استانداردهایی تعریف کنیم. با این حال، امیدواریم این کنفرانس به سمتی حرکت کند که چنین اقدامات موازی لازم نباشد و توسعه استاندارد به شکلی یکپارچه و نظام‌مند پیش رود.

همچنین در این نشست، مهندس محمودپوراز گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: ما به‌عنوان یک شرکت کشتیرانی موظفیم قوانین و استانداردهای دریانوردی را به بهترین شکل رعایت کنیم. در شرایط بین‌المللی، با توجه به محدودیت‌هایی که کشور ایران با آن مواجه است، رعایت استانداردها در سطح ایده‌آل اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. چراکه استاندارد علاوه بر ارتقای ایمنی، موجب افزایش بهره‌وری نیز می‌شود.
 وی افزود: استانداردهای دریایی معمولاً توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) تعیین می‌شوند. از این رو، ضروری است که دانشگاه‌ها، به‌ویژه دانشکده دریا و پژوهشکده‌های مرتبط، در این فرایند مشارکت فعال داشته باشند. ایده مطلوب آن است که ابتدا استانداردها در داخل کشور تدوین شوند و سپس در سطح بین‌المللی معرفی و مطرح کردند.
 وی تاکید کرد:  یکی از مباحث مهم امروز، مسئله محیط ‌زیست دریایی و آلودگی هواست؛ استانداردهای مرتبط با این حوزه نیز عمدتاً از دل پژوهشکده‌ها و فعالیت‌های علمی بیرون می‌آید.   برگزاری این کنفرانس اقدامی ارزشمند است و ما آمادگی کامل برای همکاری در آن را داریم.

دکتر مهدی سعید کیاست، دبیر علمی کنفرانس نیزدر این نشست گفت: ایجاد دفتر توسعه استاندارد یک ابتکار ارزشمند و حاصل تفکری عمیق بود. طی سال‌های اخیر، فعالیت‌های متعددی در زمینه توسعه استاندارد انجام شده است؛ از جمله تعریف پایان‌نامه‌های دانشگاهی متعدد که مسیر ورود اساتید و دانشجویان به این حوزه را هموار کرده است.
  استاد دانشکده مهندسی دریا بیان داشت: برای برگزاری این کنفرانس نیز از یک سال پیش فعالیت‌های فراوانی صورت گرفته است. تاکنون دو جلسه کمیته علمی برگزار شده که در آنها موضوع استاندارد به‌صورت جدی مورد بررسی قرار گرفته است.
به گفته وی ، در این مسیر، موفق به اخذ مجوز ISC شده‌ایم و تلاش خواهیم کرد تا مجوز نمایه‌سازی در Scopus را نیز دریافت کنیم.
  دکتر کیاست گفت: انتظار داریم مقالاتی که از سوی صنعت ارائه می‌شوند، مشکلات واقعی و چالش‌های موجود را به‌طور شفاف بیان کنند؛ چرا که ما از طرح این مسائل استقبال کرده و آن را فرصتی برای ارتقا می‌دانیم.

 

مطالب مشابه


دفعات مشاهده: 3066 بار   |   دفعات چاپ: 35 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر